દ્વિ-પરિવહન (double circulation) એટલે શું? આકૃતિ સાથે દ્વિ-પરિવહનનો માર્ગ સમજાવો.

(N/A) માનવ પરિવહન તંત્ર હૃદય,વિવિધ પ્રકારની નલિકાઓ,ધમનીઓ,શિરાઓ અને રુધિરકેશિકાઓના જાળાનું બનેલું છે.
માનવ પરિવહનમાં,ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરનું પરિવહન અલગ-અલગ રીતે થાય છે. તેથી તેને દ્વિ-પરિવહન કહેવામાં આવે છે.
જમણું ક્ષેપક દ્વારા પંપ કરવામાં આવેલું રુધિર ફુપ્ફુસીય ધમનીમાં પ્રવેશે છે,જ્યારે ડાબું ક્ષેપક રુધિરને મહાધમનીમાં પંપ કરે છે.
ફુપ્ફુસીય ધમનીમાં પંપ થયેલું ઓક્સિજનવિહીન રુધિર ફેફસાંમાં મોકલવામાં આવે છે,જ્યાંથી ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ફુપ્ફુસીય શિરાઓ દ્વારા ડાબા કર્ણકમાં લાવવામાં આવે છે.
આ માર્ગ ફુપ્ફુસીય પરિવહન (pulmonary circulation) બનાવે છે.
મહાધમનીમાં પ્રવેશતું આ ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ધમનીઓ,ધમનિકાઓ અને રુધિરકેશિકાઓના જાળા દ્વારા પેશીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે,જ્યાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિર નાની શિરાઓ,શિરાઓ અને મહાશિરાની પ્રણાલી દ્વારા એકત્રિત કરીને જમણા કર્ણકમાં ઠાલવવામાં આવે છે.
આ દૈહિક પરિવહન (systemic circulation) છે.
દૈહિક પરિવહન પેશીઓને પોષક તત્વો,$O_{2}$ અને અન્ય આવશ્યક પદાર્થો પૂરા પાડે છે અને નિકાલ માટે $CO_{2}$ તથા અન્ય હાનિકારક પદાર્થોને દૂર કરે છે.
પાચનમાર્ગ અને યકૃત વચ્ચે એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ હોય છે જેને યકૃત નિવાહિકા તંત્ર (hepatic portal system) કહેવાય છે. યકૃત નિવાહિકા શિરા રુધિરને આંતરડામાંથી યકૃતમાં લઈ જાય છે,ત્યારબાદ તે દૈહિક પરિવહનમાં પહોંચાડવામાં આવે છે.
આપણા શરીરમાં હૃદયના સ્નાયુઓને રુધિર પહોંચાડવા અને પાછું લાવવા માટે ખાસ કોરોનરી રુધિરવાહિની તંત્ર હાજર હોય છે.